Blog

Media 0 comments
door Katrien Baarendse, 28 december 2016
Nep of echt?

De afgelopen weken moest ik vaak denken aan een van mijn favoriete series ‘Keeping up Appearances’ (Schone Schijn), waarin Hyacinth Bucket zich ondanks haar eenvoudige komaf als dame uit de betere kringen profileert. Op sociale media is ‘keeping up appearances’ de normale gang van zaken. We tonen allemaal onze leukste etentjes, zonnigste vakanties en stralende kinderen.

Maar het kon nog extremer. The Good Life Agency presenteerde zich onlangs als een reclamebureau dat je tegen betaling een nog beter imago op sociale media kon geven: meer likes, meer vrienden, een Photoshop-service voor het opknappen van je profielfoto of een BN’er in je vriendenkring die je op straat herkent. Succes is te koop. Het concept haalde het landelijke nieuws. Uiteindelijk kwam de aap uit de mouw: het bleek allemaal nep. The Good Life Agency vormde onderdeel van een SIRE-campagne met als doel het maatschappelijk debat los te maken over het toenemende streven naar perfectie.

Ook andersom bleek het mogelijk: de werkelijkheid drong binnen in Goede Tijden Slechte Tijden. GTST-karakter Nina Sanders (Marly van der Velden) wil graag modeontwerpster worden. In de serie krijgt zij van WE Fashion de opdracht om een feestcollectie te ontwerpen. Inmiddels is de collectie ook in fysieke winkels verkrijgbaar. En met succes: de verkopen stegen substantieel.

Erger wordt het wanneer het gaat om nepnieuws. Dat dringt steeds gemakkelijker de huiskamer binnen. Met serieus effect. Won Donald Trump de verkiezingen door de verspreiding van nepnieuws op Facebook? Berichten over de Paus die achter Trump stond, Hillary Clinton die voor 137 miljoen dollar aan illegale wapens kocht en de Clintons die een huis ter waarde van 200 miljoen dollar aanschaften op de Malediven. Allemaal niet waar, maar ze zijn wel veelvuldig aangeklikt. Wat was de invloed van deze berichten op het stemgedrag?

Een groot aantal van deze sites bleek in handen van Macedonische tieners die zo een aardige zakcent bijverdienden. Zij onderhielden ruim honderd sites die gericht waren op de Trump-stemmer, door in het straatje van zijn aanhangers nieuws te verzinnen. Als zo’n bericht veel clicks binnenhaalt, verdienen ze geld met de advertenties die ernaast staan. In Nederland en België zijn zo'n vijftig websites actief die verzonnen of dubieus nieuws verspreiden, onderzocht NRC. Hoax-Wijzer publiceerde een overzicht met sites die nepnieuws verspreiden.

Een belangrijke rol spelen ook de filterbubbles: door de algoritmes van de socialemediaplatforms krijg je vooral berichten te zien die aansluiten bij je politieke voorkeur of wereldbeeld. Heb je eenmaal een nepnieuwsbericht gelezen, dan lees je er gemakkelijker nog een paar.

Facebook en Google hebben de eerste maatregelen aangekondigd. Ze weren sites met nepnieuws voortaan van hun advertentieplatforms. Maar: sites die een gekleurd beeld geven, worden niet gestopt. De sites met nepnieuws weghalen is wat Facebook niet doet. Zuckerberg wil zich niet bemoeien met wat mensen delen en vertrouwt op het gezonde verstand van de gebruikers. Wel biedt Facebook de mogelijkheid een post te rapporteren als opzettelijk nep of misleidend nieuws. Als genoeg mensen dat doen, verdwijnt het nieuws.

De Engelsen hebben inmiddels een prachtig woord bedacht voor nepnieuws: ‘post-truth’. Inmiddels door Oxford Dictionaries verkozen tot woord van het jaar. Ofwel nieuws waarbij ‘objectieve feiten minder van invloed zijn op de vorming van de publieke opinie dan een beroep op emotie en persoonlijke overtuigingen.’ Laten we hopen dat bij de aankomende verkiezingen de feiten het mogen winnen van de onderbuikgevoelens.

Tags
Geen tags gevonden
Laat reacties zien
toon alle gerelateerde artikelen